De kat en de filmcommissaris

Toen ik laatst de kattenbak verschoonde – anders dan in Jeune Femme mocht ik het huisdier wel houden, nadat ik mijn muze het huis uit had gezet – stuitte ik op een oud artikel in de Gelderlander. In Nijmegen-Noord komt in de nieuwbouwwijk Ressen een heuse filmbuurt. Dertien nieuwe straatnamen van louter mannelijke regisseurs als Alfred Hitchcock, Ingmar Bergman, Federico Fellini, David Lean en Orson Welles. Een afspiegeling van bij het (middel)grote publiek bekende internationale regisseurs, heette het. Vandaar de wat oubollige, weinig originele keuze. Onze aloude Bert Haanstra zit er ook bij. Ik denk dat bijna niemand meer weet wie hij is, behalve Louis van Gaal dan. Die eerde de documentairemaker met een kort fragment in Zomergasten. Voor Jacques Tati en Billy Wilder heeft men verassend genoeg ook gekozen. Dat doet ons deugd! Van beide cineasten vertonen we op dit moment nog steeds prachtige klassiekers. Ik hoop overigens wel dat er in de Jacques Tatistraat meer huizen gebouwd zullen worden dan dat er bezoekers zijn. Anders wordt het wel een erg klein steegje…

Maar – Nijmegen blijft Nijmegen – de straatnamendiscussie was natuurlijk niet snel beklonken. Waar waren de vrouwelijke regisseurs? Groen Links raadslid Cilia Daemen ging als een feministische krijger op onderzoek uit. Zelfs na raadpleging van kenners van de filmhistorie kwam ze niet verder dan Nora Ephron. Immers, door achterstand en discriminatie van vrouwen in het verleden zijn vrouwelijke cineasten pas vrij recent doorgebroken. Zodoende waren er niet veel alternatieven, aldus het raadslid. Welnu, ik heb niet zoveel tegen Nora Ephron, maar om deze tamelijk kleurloze cineaste van slappe komedies als Sleepless in Seattle en You’ve got mail naast Bergman, Fellini en Wilder te plaatsen slaat alles.

En hoezo geen alternatieven? Ik zal de zogenaamde filmkenners, onze Cilia, de straatnamencommissie en de gemeenteraad een handje helpen. Ik kan zo een hele filmbuurt samenstellen met louter vrouwelijke regisseurs; grote auteurs die inderdaad discriminatie en tegenstand wisten te overwinnen en met oorspronkelijk werk boven alles en iedereen uitstegen. En vaak avant-gardistisch, tegendraads, zoals Maya Deren (haar Meshes of the Afternoon uit 1943 is meesterlijk); Germaine Dulac; Larissa Shepitko en natuurlijk Chantal Akerman. Haar Jeanne Dielman behoort gewoon tot canon van de auteurscinema. En dan heb ik het nog niets eens over Dorothy Arzner, onze eigen Mady Saks en Antonia Bird die met de filmhuis klassieker Priest in 1994 het kindermisbruik in de kerk al thematiseerde. Met zo’n nieuwe buurt had Nijmegen pas echt anno #MeToo 2018, een statement gemaakt. Maar helaas…

Geen kennis, geen betrokkenheid, geen historisch besef. Al die films van bovengenoemde vrouwelijke regisseurs hebben vroeger doodnormaal in het Filmhuis gedraaid. Maar blijkbaar is er geen ‘female gaze’ als het over kunst en cinema gaat. Dat stemt niet alleen triest, het maakt ook boos, echt boos. Daarom vanaf vandaag ben ik geen programmadirecteur meer, maar ‘selfappointed commissionar of film’, of simpel gezegd filmcommissaris. Waarom? Omdat het in Nijmegen blijkbaar ontbreekt aan kennis, kunde en passie als het om cinema gaat. En aan humor.

In ons kleine, intieme Filmhuis is dat voldoende aanwezig, het is zelfs onze levensader. Vanaf vandaag gaan wij ons daarom inzetten voor een Romy Schneiderplein, klein en intiem, desnoods een plantsoen. Arnhem heeft sinds kort een Audrey Hepburnplein, dan wij Romy. Waarom? Het schijnt dat de jonge Audrey iets gedaan heeft in het verzet. Brieven vervoeren of zo. De verzetsdaad van Romy Schneider? Na haar zeer succesvolle carrière als kindster Keizerin Sissi verliet zij het benepen naoorlogse Duitsland. Naar Frankrijk om daar in alle vrijheid de grootste Europese filmster te worden van de Europese auteurscinema. Tegendraads, sensueel, dramatisch. Komt dat zien: zaterdag 25 en zondag 26 augustus een heus Romy Schneider weekend met als voorpremière 3 Days in Quiberon. Save the date!

Ted Chiaradia
Filmcommissaris

Bezig met laden