Eerst Stalker zien, dan sterven

Stalker, filmposter

Laatst zat ik in de filmbar. Die hebben we tegenwoordig, in het voormalige keldercafé van O42. Meestal zit ik daar zo goed als alleen, in gedachten verzonken. Mijmerend over al die mooie films waar toch zo bar weinig belangstelling voor is. Maar ineens werd ik gestoord door een bezoeker. Meteen ontstond een discussie over de filmprogrammering.

‘Meneer, waarom draait u toch alleen maar van die moeilijke, obscure films? Daar komen de Russen! Armenië en vorige week zo’n onbekende film uit de Kaukasus. Allemaal vage streken en onbekende namen.’

‘Ja, maar. Tesnota heeft toch goede kritieken, en Paradjanov en Sokurov zijn voor de meeste filmliefhebbers toch geen onbekenden?’, probeerde ik nog.

‘Wat!? Elitaire quatsch! Kunt u niet een simpele film vertonen over echte mensen, met van die normale mensendingen. Of draai liever A Star is Born, die schijnt goed te zijn of die film van die zwarte Amerikaanse provocateur. Die Spike Lee, die kent u toch van vroeger?’

‘Dat is toch geen auteurscinema meer en verder vertonen de gesubsidieerde filmtheaters dat soort films’, wilde ik als laatste verdediging de inmiddels agressieve man toewerpen.

Net toen ik dacht: ‘het lijkt hier de Bürgerbräukeller in München wel’, werd ik gered door de operateur die kwam vragen of ik even wilde meekijken bij het proefdraaien van Stalker

Stalker, jawel... alweer van een Rus. De Film der Films voor een hele generatie, mijn generatie. Ik zag de film in 1979 op het toenmalige filmfestival van Rotterdam. Van het verhaal kan ik me niet veel meer herinneren. Ben zelfs halverwege even ingedommeld. Maar wat een ervaring! Hallucinerend. De maker, Andrei Tarkovski, wordt door veel filmkenners beschouwd als de grootste. Zelfs meestercineast Ingmar Bergman, toch niet de minste, erkent in deze in 1986 overleden Rus, de allergrootste.

Het werk van Tarkovski is van een volledig andere categorie. In zijn werk komen poëzie, schilderkunst, klassieke muziekklanken en filosofie samen. Zo ontstaat vanzelf een nieuw genre, waar het verhaal, het narratief, ondergeschikt is aan de totale kijkervaring. Als er een filmer is die belichaamt waar contemplatieve cinema voor staat, is het Andrei Tarkovski. 

Stalker wordt binnen zijn oeuvre beschouwd als zijn allerbeste, meest persoonlijke film. Met veel genoegen presenteren wij deze week dan ook dit meesterwerk. Over een mysterieuze gids die een wetenschapper en een schrijver de ‘Verboden Zone’ inleidt. Los gebaseerd op het sciencefictionboek ‘Bermtoeristen’ van de gebroeders Stroegatski. Elke voorstelling zal ik persoonlijk inleiden, omdat ook ik Stalker beschouw als de allerbeste film ooit. Maar vooral ook omdat ik als gids u de verboden zones van tovenaar Tarkovski wil laten zien, helpen ontdekken en vooral doen ervaren.

Veel mensen die Stalker indertijd hebben gezien zagen deze in een afgedraaide 35 mm kopie versie of, in de filmhuizen, erger nog, in een slechte 16 mm print. Nu in een prachtige digitale restauratie, eindelijk weer op het grote doek. De droombeelden, de sepiakleuren, de esoterische muziek van Eduard Artemyev, alles komt nu veel beter tot zijn recht. Dus kom en geniet! En vooral ervaar.

Het zien van de klassieker Stalker, zeker in deze lumineuze nieuwe restauratie, is een absolute filmervaring. Nee, absolute ervaring. Wat voor een ander de wandeltocht naar Santiago de Compostella is, het uitrijden van de Elfstedentocht, de ontmoeting met de Dalai Lama (Erika Terpstra) of de beklimming van de top van de Mont Ventoux. 

Eerst Stalker zien, dan sterven! Dus als u volgende week mijn column mist, dan weet u het wel…

Overigens, voor die ene boze meneer: Wij vertonen ook heus films over normale mensen en normale dingen. Twee documentaires deze week. Rabot, een indringend portret over een vervallen woontoren in Gent. En de absolute voetbalhit van dit moment, Voetbal is Oorlog, over de neergang van de Groesbeekse club Achilles ’29.

Ted Chiaradia
Filmcommissionaris

Bezig met laden