Fountain

Toen ik laatst voor de zoveelste keer – ja als oude man moet dat nu eenmaal vaker – voor het urinoir stond moest ik denken aan Elsa. Wie zult u zeggen? Elsa von Freytag, ooit de vriendin van Marcel Duchamp. Experts hebben onlangs ontdekt dat niet Marcel Duchamp, maar Elsa de bedenker en ontwerper is van het beroemde sculptuur Fountain uit 1917 – niet meer of minder dan een ordinair urinoir uit de sanitairwinkel. Gesigneerd, dat wel. Maak je als jonge vrouw, als jonge Dada-kunstenares een van de belangrijkste kunstwerken van de vorige eeuw, gaat je Franse minnaar er met de roem vandoor. Altijd weer die mannen, en vooral die Franse, allemaal oplichters blijkbaar.

En dan nu onze Nederlandse boekenrel over ‘De moeder de vrouw’, als thema van de Boekenweek. Blijken meer dan 300 vooraanstaande mensen uit de literatuurwereld zich druk te maken over het thema en daarmee het in stand houden van de genderongelijkheid in de literatuur. En vooral ook over het feit dat alweer geen vrouw gevraagd is om het boek of essay te schrijven. Achterstelling en discriminatie vindt men: ‘altijd maar weer die oude grijze man!’  Onze vrolijke Jan Siebelink als symbool van het kwaad. Lijkt ie ook niet een beetje op Marcel Duchamp, als je de foto’s vergelijkt?

Eerlijk gezegd wist ik helemaal niet dat Nederland 300 schrijvers telde. Als je tegenwoordig de gemiddelde boekhandel binnenstapt kom je vaak niet verder dan Kluun, Ronald Giphart en de sportboeken van Michel van Egmond. En de vrouwen zijn met Heleen van Royen en Saskia Noort ruimschoots vertegenwoordigd. Een relletje van niks zou ik zeggen. Zou me er drukker over maken dat vooraanstaande Nederlandse schrijvers voorstander zijn van het afschaffen van de klassieke literatuurlijst op middelbare scholen. Te veel Kluun, te weinig Martinus Nijhoff.

In artikelen over #MeToo en #ArtToo stuitte ik op de vraag ‘Is piemels afhakken het antwoord op #MeToo in de kunst?’ Toen begon ik toch even ongerust te worden. En niet alleen omdat ik vaker dan mij lief is het urinoir moet bezoeken. Braaf begon ik daarom films te tellen uit de huidige programmering van ons kleine filmhuis. En telde ik, gelukkig voor mijn innerlijke rust, meer films gemaakt door vrouwelijke cineasten, dan door mannen. Een ruime meerderheid zelfs, met werk van Greta Gerwig, Leonor Seraille, Claire Denis, het jonge koppel Sara Landas en Holli Rae en natuurlijk Agnes Varda. Allemaal deze week te zien!

Toeval, zult u zeggen? Natuurlijk niet, een bewuste keuze: zo moeilijk is het immers niet om goede kunst te vinden die gemaakt is door vrouwen. Maar je moet er wel alert op zijn. En dat zijn we. Alleen daarom al zouden wij de Golden Flying Broom 2018 verdienen…

Opportunistisch misschien?  Omdat er tijdens het WK voetbal toch niet veel (mannelijk) filmbezoek is? Welnee, want voor het voetbal moet je tegenwoordig in Nederland ook bij de vrouw zijn!


Ted Chiaradia
Programmadirecteur

Bezig met laden