In het Land van de Zwembroek

Niemand stond deze zomer meer in de belangstelling dan Matteo Salvini. De rising star van de Italiaanse populistische politiek was op zomertour. Van strand naar strand, dansend met alles en iedereen. Gekleed in grote zwembroek klaar voor elke selfie, met vooral vrouwen, veel blonde vrouwen, deze mister Selfini. Toen ik mijn ticket boekte voor een reisje Venetië, maakte Europa zich al langzaam op voor een nieuw soort Italiaans fascisme 2.0. Ik wilde het wel meemaken.

Nu hier aangekomen... en niets van dat alles. Geen woord over Salvini, in de verste verte niet meer te bekennen. En Italië is een gewoon land gebleven. Alles op orde en alles netjes geregeld. Vooral hier op het filmfestival. Goede service, gastvrije mensen, overzichtelijke programmering en bovenal schappelijke prijzen. Word je in ons land, ‘het land van de festivalisering’, inmiddels overal een poot uit gedraaid met hoge entreeprijzen en dure consumpties. Hier krijg je nog een goede koffie of croissant voor slechts 1 euro. En diverse filmprogramma’s zijn zelfs gewoon gratis! Zo zou ik wel elke zomer Italiaan willen zijn. En dan de perfecte, hoogstaande programmering hier op het filmfestival. Wat zoal?

In de eerste plaats Andrey Tarkovski, A Cinema Prayer. Altijd weer Tarkovski, de Russische meestercineast – overleden in 1986, met een oeuvre van slechts acht films. Zijn zoon componeerde nu een overdonderend film-essay over zijn vader, met uniek archief materiaal, foto’s, 8mm-films en interviews. Vooral de persoon staat in de spotlight – de liefde voor zijn moeder, de complexe relatie met zijn afwezige vader, de beroemde dichter Arseni Tarkovski. En vol filosofische bespiegelingen, profetisch, soms ongrijpbaar en dromerig. Net als in zijn eigen filmwerk, en daarmee is dit bijzondere document wel ergens te beschouwen als zijn Negende, zijn ‘Unvolendete’. In het najaar zal dit werk als tijdelijke import in filmhuis O42 te zien zijn. Maar we beginnen deze week al met zijn absolute meesterwerk Stalker, als appetizer voor zijn retrospectief dat 19 september start. ‘Een film om voor altijd in te willen verblijven’, zo omschreef Volkskrant journalist Kevin Toma de film. Om die ene zin alleen al willen we wel meer van Toma horen. En daarom zal hij op vrijdag 4 oktober (19 uur), als onderdeel van ons unieke retro, een lezing houden over Tarkovski.

Een ander hoogtepunt hier op het festival is de net geheel gerestaureerde versie van Goodbye Dragon Inn, uit 2003 van Tsai Ming-liang (zie mijn selfie bij deze column). Een weemoedig werkstuk over de teloorgang van de cinema. In een aftandse bioscoop in Taipeh draait als laatste voorstelling een klassieke martial arts-film en het handjevol bezoekers heeft meer interesse voor elkaar dan voor de film. Na afloop van zijn film gaf Tsai nog een performance over zijn persoonlijke herinneringen als cinemabezoeker. Op sommige momenten leek het wel letterlijk over Filmhuis O42 te gaan. Een betere metafoor is niet denkbaar. Hoe moeilijk prachtige en echte cinema het te verduren heeft in deze tijd van Netflix en social media. Moest dan ook terugdenken aan ons eigen kleine retro over deze Taiwanese meester begin dit jaar met films als The River en Vive l’Amour. Haast puristische, weemoedige cinema waar nog maar bar weinig belangstelling voor is. En de weinige bezoekers die enthousiast waren? Kwamen opmerkelijk genoeg meestal niet uit Nijmegen. En wie niet enthousiast waren? Hadden verwacht dat Vive L’Amour erotisch was en The River over het album van Bruce Springsteen ging…

Heeft het dan nog wel zin om zo verder te gaan, om te blijven bestaan, als klein Filmhuis O42? Als ik Tsai Ming-lian moet geloven, wat hij hier tijdens zijn presentatie zei, juist wel. Zolang je de humor ervan maar blijft inzien. Een echte columnist, Arnon Grünberg, schreef ooit ‘Niet in de ontkenning maar in de verheerlijking van het onvermijdelijke schuilt de romantiek’. En daarom zullen we eeuwig romantisch blijven. En als we er onvermijdelijk plotseling niet meer zouden zijn, dan weet je ons te vinden. We verblijven dan immers voor altijd in Stalker.

Maar tot die tijd gaan we nog door, in weer en wind. In dit regenachtige weekend heb ik één tip voor je. Ga verdorie naar die knotsgekke sociale satire Sorry To Bother You . Over een zwarte marketeer die zijn witte stem moet gebruiken om hogerop te komen. Niet belerend, maar juist hilarisch en door The Guardian beschouwd als een van de origineelste comedy’s van het jaar. En die Britten weten met Boris Johnson inmiddels wel wat echt 'hilarious and humorous' is. Deze special import is nog slechts één week te zien. En als het plenst kom je toch gewoon met de Taxi? Zum Klo bijvoorbeeld of voor al die andere bijzondere films. Want qua programmering lijkt dat kleine tegendraadse Filmhuis O42 inmiddels wel een beetje op een filmfestival. En ik ga hier in het zonnetje maar eens op zoek naar een zwembroek, zo’n echte grote. Misschien kom ik Matteo Salvini dan nog wel ergens tegen.


Ted Chiaradia

Bezig met laden