Oorlog in NL

Wanneer ik dit schrijf is het alweer stil in ons landje. In de verte alleen de traditionele Strauss-klanken van de Wiener Philharmoniker. Dat was vannacht wel even anders. Voor meer dan tachtig miljoen aan vuurwerk opgestookt, een horrornacht voor het Rotterdamse Oogziekenhuis, diverse dodelijke slachtoffers, het inmiddels gebruikelijke geweld tegen hulpverleners en tientallen auto’s in brand gestoken. Zelf heb ik er gelukkig niets van meegekregen. Kon vannacht zelfs het huis van mijn buren niet meer zien. Zo geen zin om in ‘Landscape in the Mist’ (van Theo Angelopoulos uit 1988) te verdwalen, dus maar veilig thuisgebleven. Had anders graag in een oliebol willen happen met Gerdie Verbeet, onze voorzitster van het Nationaal Comité 4 en 5 mei. Wat zou zij vinden van dit oorlogsgeweld op Oudjaarsnacht, om vervolgens daarna zo’n beetje het hele jaar 75 jaar Bevrijding te moeten vieren?

Voor die tachtig miljoen hadden we natuurlijk ook met zijn allen een spiksplinternieuw gevechtsvliegtuig F35 met een beetje napalm kunnen aanschaffen. Om vervolgens de Scheveningse stranden met ‘friendly’ vreugdevuur te bombarderen. Misschien iets voor John de Mol volgend jaar. NL heeft natuurlijk helemaal niets met oorlog, nooit gehad ook. Voor ons is het allemaal een feestje. Voor echte oorlog moet je naar het meesterlijke ‘Apocalypse Now: Final Cut’. De ultieme film over Oorlogswaanzin, die over meer gaat dan Vietnam, of de westerling die verdwaalt in een mysterieuze cultuur. Volgens Arnon Grunberg te zien als tegengif tegen ons gemakzuchtig moraliseren.

Op het pad van het moraliseren zal ik me niet snel begeven. Ik stel alleen de simpele vraag: wat hebben wij tegenwoordig toch met al die feestjes en onze tradities? Vreugdevuren, massaal ongecontroleerd vuurwerk, een uit de hand gelopen drugscultuur, Koningsdag, Zwarte Piet, het boerenprotest en zelfs demonsteren zien we als een feestje. Ik kan het mijn buitenlandse vrienden niet uitleggen. Ik spreek met hen altijd alleen vol passie over onze unieke filmhuizencultuur. De lange geschiedenis van Filmfestival Rotterdam. De goed georganiseerde filmhuizen met mooie, urgente cinema in bijna alle steden en dorpen. Dat is voor mij een essentieel onderdeel van onze culturele NL-traditie. En juist over dat laatste ontstaat steeds meer discussie, ja zelfs kritiek. Wordt de programmering van de diverse gesubsidieerde bioscopen niet te gemakzuchtig, te commercieel? Is het niet vreemd dat de première van de visueel overdonderende neo-noir uit Singapore ‘A Land Imagined’ alleen in het kleine filmhuis O42 te zien is? De grote prijswinnaar van het filmfestival van Locarno, waarin een slapeloze agent de wereld van de uitbuiting verkent. Is het niet bizar dat het veelgeprezen ‘Honeyland’, kanshebber voor Golden Globe en Oscar, alleen in Nijmegen te zien is – en dat alleen dankzij de inspanningen van het tegendraadse O42? Een ongesubsidieerd filmhuis, dat ook nog eens met sluiting wordt bedreigd.

Toen ik vorige week, tijdens een stadswandeling in Warschau met een vriendin die daar woont, een geanimeerde discussie had over filmkunst en de ondoorgrondelijke wegen van de filmprogrammeurs, vroeg zij plots: ‘Maar wat vertonen die filmtheaters dan, dat je je zo druk maakt?’ Ik had niet direct een antwoord paraat, wist alleen te melden dat ‘Jojo Rabbit’ een favoriet was. Iets van Dik Trom en de jongens van Kameleon in het Derde Rijk en een vrolijke Hitler om over te lachen. ‘Wat? Die onnozele Amerikaanse satire?’ Over de gruwelen van het Derde Rijk kun je niet lachen. De film werd trouwens door Peter Bradshaw in The Guardian helemaal gefileerd: ‘Intensely unfunny!’ Ruim voordat we langs het Getto Opstand Monument liepen, bezochten we maar een café. Kon ik verder delibereren over de traditie van onze filmhuizen en de goede oude tijd – voordat het helemaal pijnlijk zou worden. Kon ik ook kwijt dat het binnenkort, 18 januari om precies te zijn, 45 jaar geleden is dat de grote filmster Jane Fonda, als politiek activiste, de provinciestad Nijmegen bezocht. Als Hanoi-Jane in de Lindenberg, waar het filmhuis toen gehuisvest was. Mijn vriendin beweerde daarop dat zij Jane Fonda nog gekend heeft. Hadden samen op een Fitness Work-out gezeten, een soort Pilates. ‘Zeker ook kortstondig met haar vastgezeten, gearresteerd bij het Klimaatprotest in Washington?’ Ze knikte bevestigend. Haar blik was net te uitdagend om ook dat te geloven.


Ted Chiaradia

Bezig met laden