Stille Zondag

Een paar dagen geleden bezochten twee dames ons kleine Filmhuis. ‘Meneer, wat draait U toch een mooie en bovenal stille films. En heerlijk rustig hier, een perfecte plek om te onthaasten...’.

Inderdaad stille films. Ook komende zondag, op Stille Zondag, weer ruimte voor onze twee bijzondere films Resurrection en the Woman Who Left. Beide filmkunstwerken, die minutenlang de absolute stilte proberen te verkennen, de een in een kleine twee uur, de ander in bijna vier uur. Geen betere films om deze zondag na een meditatie, kerkgang of wandeling af te sluiten.

In het werk van Tony Gatlif – komende twee weken in Focus- is absoluut geen sprake van stilte. Toen ik hem jaren geleden in Thessaloniki ontmoette zag ik een kleine, verlegen man, met een intense, doordringende blik. En juist die intensiteit en passie zie je terug in al zijn films en zijn zo het tegenovergestelde van stilte. Zijn werk wordt beheerst, nee overheerst, door muziek, gipsy swing, rebetiko, flamenco.

Hoewel geen maker van meesterwerken wordt Gatlif, van Frans-Algerijnse origine, als een ware filmauteur beschouwd en gezien als de zelfbenoemde schatbewaarder van het culturele erfgoed van de Roma. In al zijn films is muziek een helende kracht en een universeel communicatiemiddel. Zo ook in zijn laatste film Djam, waar de jonge hoofdfiguur een reis door Griekenland maakt, vol toevallige ontmoetingen en muzikale intermezzo’s. 

‘Al zijn films zijn gericht op dat ene aspect van de zigeunercultuur: de muziek!’ las ik ergens in een oude filmrecensie. Zigeunercultuur. Ik ben nog van de tijd dat je bij veel mensen een huilend zigeunermeisje aan de muur zag. Dat de voddenman of oud ijzerhandelaar met karretje, getrokken door een arme ezel langs de deur kwam. Het intieme geluk als kind was dan als je van hem zo’n molentje kreeg voor op de fiets. Alle kampers noemden we toen zigeuners. Tegenwoordig mag je dat niet meer zeggen, zoals zoveel woorden niet meer gepast zijn.

Onwillekeurig denk ik dan ook terug aan afgelopen zaterdag, de première van Het Is Gezien van Erik Lieshout en het boeiende debat na afloop over de (on)vrijheid van kunsten. Wat mag je nog schrijven, wat mag je nog zeggen? Schrijvers en kunstenaars als Anton Dautzenberg, Tinkebell en Kristien Hemmerechts krijgen figuurlijk vitriool over zich heen na hun soms provocatieve uitingen of publicaties. Inmiddels mentaal op de vlucht, zonder enige bescherming.

‘Maar jongen, waarom heb je het gedaan, je had het toch kunnen weten..!’ krijgt Dautzenberg nog steeds te horen, nadat hij lid werd van de vereniging Martijn. Uiteindelijk werd het zaterdagavond met Dautzenberg en regisseur Erik Lieshout toch nog gezellig. Na veel bier misschien wel te gezellig. Midden in de nacht werd ik verschrikt wakker. Er werd indringend aan de voordeur gebeld. Ik dacht meteen, ‘oh mijn god, toch niet alweer die eenjarige, muisgrijze ezel..!?’

Ted Chiaradia 

Filmhuis O42

06-53395463


Ted Chiaradia
Programmadirecteur

Bezig met laden