Toch mooi voor elkaar

Deze maand was de maand van de geschiedenis. Niet veel van meegekregen. Dat zal wel aan mij liggen. Hoor vaker dat dat in de UK wel anders is, meer interesse voor historie en erfgoed. Bij elk monument of oud gebouw is daar wel een praatje of een plaatje. De culturele en politieke elite is daar ook wat erudieter, nietwaar. Net iets meer Eton of Cambridge. Maar Nederland, Nijmegen? Hier verkwanselde de Universiteit voor een grijpstuiver het belangrijke monument aan de Oranjesingel 42 aan het vastgoed. En het prachtige oude gebouw van het Gymnasium aan de Van Schevichavenstraat, wat is daar nog van over?

Toevallig viert het Stedelijk Gym dit weekend zijn lustrum. 475 jaar geleden ergens in de buurt van de Sint Steven als Latijnse School gestart. Nu zitten ze al weer twintig jaar veilig en droog in de strakke architectuur van Charles Estourgie jr. in de voormalige Ambachtsschool aan het Kronenburgerpark. Maar decennialang, sinds de jaren dertig zat deze school voor kennis, ontplooiing en vriendschap in een fraai gemeentelijk monument aan de Van Schevichavenstraat. Dit weekend zullen meer dan 1000 oud-scholieren hun school in Nijmegen weer bezoeken. De oude locatie aan de Van Schevichavenstraat zullen ze vast in de schemer niet terug kunnen vinden. En als ze er nog iets van herkennen dan zullen prominente oud-leerlingen als Thom de Graaf, Sharon Gesthuizen, Ruben Hein en Kysia Hekster ervan schrikken hoe wij in Nederland met ons erfgoed omspringen.

In het donker van oktober de 31e zullen ze ongetwijfeld denken dat ze letterlijk Halloween zijn binnengestapt. Zo gauw het schemert ontstaat de horror immers vanzelf op de hoek van de Oranjesingel en Van Schevichavenstraat. Straatprostitutie, openbare dronkenschap, harddrugs-gebruik, hallucinerende creaturen in de nachtelijke kou, voor iedereen zichtbaar.

Afgelopen dagen nog enige discussie gehad over mijn laatste stuk. Of ik echt tegen subsidie ben? Helemaal niet zou ik willen uitschreeuwen. Maar het moet wel goed en zinvol besteed worden. Als ik dagelijks de uitzichtloze en tragische taferelen van de daklozen aanschouw, dan twijfel ik weleens. Zeker als bezoekers van het kleine filmtheater zich meer bekommeren om de mensen in crisis dan de professionele opvang doet.

Nog zin in Halloween na zo’n inleiding? Laat je niet afschrikken. Speciaal als extra nachtfilm is de Australische zombiehorrorfilm Little Monsters ingepland. Een zombiefilm met meer diepgang dan je zou verwachten, over schoolkinderen die tijdens een uitje in een pretpark worden overvallen. Met Oscar-winnares (12 Years a Slave) Lupita Nyong’o als oogverblindende kleuterjuf die ukelele speelt om de kleuters te kalmeren. Alleen al haar aanwezigheid is een bezoek aan Little Monsters meer dan waard. Een opmerkelijke genremix van liefdeskomedie, slapstick en horror. Nog opmerkelijker is dat deze Little Monsters in de wijde omgeving alleen in dat rare kleine Filmhuis O42 te zien zijn.

Net overigens als de intens mooie documentaire Stones Have Laws, over de Marrons in de regenwouden van Suriname. Afgelopen zondag zat de zaal bijna helemaal vol bij de voorstelling en een indrukwekkende nabespreking met de makers. Over het verlies van cultuur, het verlies van het oude, het oorspronkelijke. En natuurlijk de zwarte bladzijde van onze geschiedenis van slavernij als handels- en winstobject. Een schoolvoorbeeld van urgente cinema deze Stones Have Laws! ‘Dat hebben jullie toch weer mooi voor elkaar!’, aldus een enthousiaste bezoeker.

Valt me ineens nog iets te binnen. De absurde komedie Sorry to Bother You draaide afgelopen zomer ook alleen in O42. Vreemd? Wat is vreemd? Dat het drie films zijn met zwarte makers, zwarte onderwerpen of zwarte hoofdfiguren? Oud Schouwburgdirecteur Melle Damen schreef 23 augustus van dit jaar nog in de NRC dat het diversiteitsbeleid faliekant mislukt is binnen de Nederlandse cultuursector. De Nederlandse cultuur is wit en allesbehalve inclusief. ‘Stop met opdringen van de witte cultuur!’, was zijn onverwacht harde conclusie. Ik zal de wethouder er eens over proberen aan te spreken, over hoe in Nijmegen.

Terug naar oktober, de maand van de geschiedenis. Geen betere film dan Martin Šulík’s The Interpreter. Een ongewone roadmovie en buddymovie tegelijk, waarin de zoon van een Oostenrijkse kampbeul en de zoon van ouders die tijdens de Holocaust zijn vermoord, terugreizen naar het verleden. Met het opkomend rechts-extremisme in Europa steeds actueler. ‘Als je een boek dichtslaat, is het verhaal er nog‘, aldus de Slowaakse filmmaker Šulík. Dat laatste geldt natuurlijk ook voor de oorlogsmisdaden van sommige Amerikaanse elitetroepen in de recente oorlog in Afghanistan. Daarover The Kill Team. En voor Olympische geschiedenis is er Sonja, The White Swan. Het verhaal over de Noorse ijskoningin Sonja Henie. In het begin van de vorige eeuw een ware sensatie als sportheldin en actrice in Hollywood.

Wat ik me herinner van oktober, de maand van de geschiedenis? Dat Georgina Verbaan is gestopt met roken in Stoptober. Maar dat ben ik volgende week vast weer vergeten. Maar niet de opmerking ‘Dat hebben jullie toch maar weer mooi voor elkaar’ na de vertoning van Stones Have Laws. Dat is doping voor de toekomst!


Ted Chiaradia

Bezig met laden