Van Mario naar boer Peer

Mario, filmfoto bij column

Mario, het lijkt een naam van een pizzabakker uit een oude absurdistische scene uit Jiskefet, gespeeld door Michiel Romeyn. Mario is beslist geen naam voor een voetballer. Toch heeft een echte Mario, Mario Götze, Duitsland in Brazilië 2014 wereldkampioen gemaakt. Voor even eeuwige roem, daarna eigenlijk nooit meer iets van hem gehoord. Mario, ook als filmtitel schijnt het niet aan te spreken. Er is jammer genoeg weinig belangstelling voor deze Duitse film. Aan de kwaliteit kan het niet liggen. Goede kritieken – ‘regisseur Gisler dribbelt behendig tussen vooroordelen en knappe scenes door’ – en deze week was er zelfs een bezoeker die de film tweemaal achter elkaar heeft gezien. Blijkbaar is voetbal en diversiteit in de cinema net zo’n heikel thema als in het echte leven. Te ongewoon om een breed publiek te trekken.

En natuurlijk zijn wij op dit moment ook meer een land van het wielrennen. En dan niet van de onbekende waterdragers zoals in onze documentaire Wonderful Losers: A Different World. Nee, van onze nieuwe superheld Mathieu van der Poel, die overal waar hij fietst het goud doet blinken. Peter Winnen, oud Tourrenner en columnist, omschreef diens ongewone klasse heel mooi: ‘net als Pippi Langkous vindt Mathieu het optillen van een paard heel normaal.’

Meteen moet ik denken aan een andere bijzondere en succesvolle jeugdfilm, gebaseerd op een boek van Tonke Dragt, De Brief voor de Koning. De bestseller wordt algemeen beschouwd als het beste jeugdboek van de laatste vijftig jaar. Pieter Verhoeff, die vorige week op 81-jarige leeftijd is overleden, regisseerde de film in 2008. Vreemd eigenlijk, ik heb me nooit gerealiseerd dat Verhoeff al zo oud was. Nog vreemder vind ik dat hij maar zo’n klein oeuvre van speelfilms nalaat. Maar niet de minste en met als absoluut hoogtepunt Nynke met in de hoofdrol een schitterende Monic Hendricxk. In 1980 maakte Verhoeff zijn speelfilmdebuut: Het Teken van het Beest. Een plattelandsthriller over een verarmde Friese boer die in de jaren twintig van de vorige eeuw vier politiemensen vermoordde. De film ging op het festival van Cannes in première. Dat jaar was ook mijn allereerste filmfestival. Ik zat een avond in een morsig eetcafé aan tafel bij Pieter Verhoeff en de toenmalige nestor van de filmcritici, Peter van Bueren. Ze keurden me geen blik waardig, pas na afloop merkten ze op: ‘Oh, nog een Nederlander aan tafel!’ Festivalhumor.

Daarna kwamen we elkaar regelmatig tegen. Toen ik in Amsterdam verbleef zag ik hem geregeld in de IJsbreker, vaak in gezelschap van Michiel Romeyn. Samen waren ze verantwoordelijk voor de uiterst succesvolle absurdistische serie Jiskefet. Verhoeff was in de eerste plaats een belangrijk televisiemaker. Hij stond aan de basis van diverse vernieuwende documentaires en bijzondere projecten van de VPRO. Meestal met een absurdistisch en vervreemdend randje. Het beste voorbeeld is wel de korte documentaire Rudy Schokker huilt niet meer. Begin jaren zeventig, in een tijd dat nog niemand van fake news had gehoord, portretteerde Verhoeff een wanhopig gezin met een huilbaby die het lawaai van een straaljager maakte. De ouders waren gedwongen om naast de landingsbaan bij Schiphol te wonen. Menigeen dacht serieus dat dit de nieuwe realiteit was van de toekomstige geluidsoverlast. Jammer dat dit portret niet meer te vertonen is. In het protest tegen nog meer vliegbewegingen boven Schiphol en de luchthavens van Lelystad en Eindhoven zou de film nu als hoax ongetwijfeld nog een goede bijdrage kunnen leveren.

Wat helemaal geen fake is, hoe onwaarschijnlijk het verhaal ook klinkt, is het intieme portret dat Daan Jongbloed maakte van de oude Brabantse boer Peer, die bijna honderd jaar als een kluizenaar leefde in zijn vervallen boerderij zonder warm water, radio en koelkast. Bijna honderd winters lang en steeds wachtend op de terugkeer van de Duitsers. Zondagmiddag is Daan Jongbloed bij de voorstelling van Boer Peer aanwezig en kunnen we hem vragen of het werk van Pieter Verhoeff een inspiratiebron is geweest.


Ted Chiaradia

Bezig met laden