Vrijheid

Aanna's War, filmfoto
Rond deze periode in het jaar ben ik altijd weer nerveuzer dan anders. Dacht vroeger dat het door de lente kwam, maar het heeft ongetwijfeld met 4 en 5 mei te maken. Iets van herdenken en vieren, en altijd weer de discussie met wie en waarom? En wat herdenken we dan? Toen onze eeuwige oorlogsheld prins Bernhard voor hotel De Wereld in Wageningen de parade van oorlogsveteranen afnam leek alles nog simpel en overzichtelijk. Na het lezen van de biografie over Juliana van Jolande Withuis denk ik meer wat heeft die oude Bennie achter de rododendrons van paleis Soestdijk allemaal uitgespookt. En nu blijkt weer dat er in 1937 bij het huwelijk van Juliana en Bernhard zelfs een Nazi-lied heeft geklonken. Omwille van ’s lands neutraliteit. Nu schijnt dat Horst-Wessel-Lied overigens tegenwoordig ook nog vaak te klinken, zeker in corpora-achtige gezelschappen. Weet niet of Thierry Baudet het ooit op zijn vleugel heeft begeleid, wel is zeker dat onze VVD coryfee Hans van Baalen dat lied in zijn jonge jaren graag uit volle borst meezong. Bij zijn kandidaat-lidmaatschap in de Tweede Kamer nog een hoop gedoe over geweest. Allang weer vergeten, nu is hij vooral onze ’Kandidat’ voor Europa, naast ‘Spitzenkandidaten’ als Timmermans, Verhofstadt en Bas Eickhout.
 
Wij zijn als Filmhuis natuurlijk ook vertrouwd met Europa. Niet alleen terug te zien in onze programmering met veel aandacht voor Europese cinema, maar ook door de steun van de fondsen van Europa Cinemas. Het enige fonds dat ons tot nu toe op waarde schat. Met dat kleingeld bieden wij deze week ons eigen Bevrijdingsweekend. Voor scholieren zelfs helemaal gratis! Een viertal films, met als hoogtepunt het Russische juweeltje Anna’s War. Op dit moment – ja-daar-komt-ie-weer – de beste en belangrijkste film binnen het gehele bioscoopaanbod. NRC-journalist Coen van Zwol schreef oprecht dat de film meer aandacht verdient dan die tot nu toe krijgt. Een poëtisch en vooral ontroerend portret over een zesjarig meisje dat alleen moet overleven in de oorlog. Een origineel en ontroerend survivalverhaal in de beste traditie van de Russische klassieke cinema! Ga dat zien: ‘een meisje dat de nazi’s als ongedierte zien en alleen als ratje kan overleven in deze wrede, soms absurde binnenwereld’.
 
Absurd is ook het verhaal rondom het gestolen werk van de grote Duitse kunstenaar Gerhard Richter. Uit zijn vuilcontainer waren een paar ongesigneerde werken verdwenen. Door hem afgekeurd en van generlei waarde, voor de verzamelaars een gewenste opbrengst van meer dan 60 mille. Richter, in 1932 in Dresden geboren, heeft ook zijn littekens van de oorlog en de naoorlogse communistische onderdrukking. In 1961 gevlucht naar het Westen. Zijn werk is zijn zoektocht naar bevrijding gebleven. Gerhard Richter Painting past daarom zo precies in ons programma. Net als Das Schweigende Klassenzimmer, over de solidariteit van scholieren met de Hongaarse Opstand in 1956.
‘Als je eenmaal besmet raakt door het Westen, de vrijheid, de culturele waardigheid, de rechten, de vrijheid, dan is dat onverwoestbaar. Geen muur is dan te hoog, men komt er toch overheen!’ Dat zijn de woorden van de in 2012 tragisch overleden columnist en essayist Anil Ramdas.
 
En daarom schuurt het ook zo, de komende dagen. We herdenken onze bevrijding, we vieren natuurlijk onze vrijheid, onze westerse vrijheid. Tegelijk koesteren we ergens ook weer een muur, een muur die uiteindelijk nooit hoog genoeg zal blijken te zijn. Want elk zesjarig meisje zal eroverheen komen, ook al zal ze zich eerst jarenlang verborgen moet houden in een schoorsteen, als in Anna’s War.

Ted Chiaradia

Bezig met laden